Majątek prywatny i firmowy – czym różni się ich dziedziczenie?

Po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pozostają po nim zazwyczaj dwa rodzaje majątków: prywatny (dom, samochód, lokaty itp.) oraz firmowy (np. wyposażenie firmy, towary, należności).

Większość przepisów o dziedziczeniu stosuje się zarówno do majątku prywatnego, jak i firmowego. Dotyczy to w szczególności przepisów o dziedziczeniu ustawowym, sposobie sporządzenia testamentu, zapisach, poleceniach, odrzuceniu i przyjęciu spadku. Jednak w praktyce dziedziczenie tych dwóch rodzajów majątków znacznie się różni.

Dawniej śmierć przedsiębiorcy w większości przypadków paraliżowała działalność, którą prowadził za życia. Spadkobiercy, co prawda, dziedziczyli po nim przedsiębiorstwo (składniki majątku firmowego, które służą do prowadzenia działalności gospodarczej), jednak aby mogli kontynuować działalność zmarłego, konieczne były przeprowadzenie często długotrwałego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku oraz jego dział. W rezultacie firma traciła kontrahentów, a także nierzadko uzyskane za życia spadkodawcy licencje, koncesje czy decyzje.

Obecnie sytuacja spadkobierców dziedziczących przedsiębiorstwo po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą jest łatwiejsza ze względu na możliwość powołania zarządcy sukcesyjnego. Więcej o takim rozwiązaniu przeczytasz w artykule: Kto to jest zarządca sukcesyjny i jaki jest zakres jego działania? Zmiana daje spadkobiercom więcej czasu na przygotowanie się do kontynuowania działalności po śmierci przedsiębiorcy i umożliwia płynniejsze przejęcie biznesu przez sukcesorów. W ustawie o zarządzie sukcesyjnym przewidziano m.in.: utrzymanie w mocy kontraktów cywilnoprawnych związanych z działalnością przedsiębiorstwa i umów o pracę zawartych przez zmarłego czy decyzji administracyjnych wydanych na jego rzecz, a także możliwość kontynuacji rozliczeń podatkowych.

Jak przygotować  się do biznesowej zmiany warty? Zobacz nasz krótki instruktaż!

Powyższa zmiana nie rozwiązuje jednak wszystkich problemów. Gdy w skład spadku wchodzą składniki majątku i prywatnego, i firmowego, warto zadbać o to, by z pozostawionych dokumentów (zwłaszcza testamentu) jasno wynikało, na jakich warunkach i zasadach odbywa się dziedziczenie. Mimo powołania zarządcy sukcesyjnego, konflikty spadkobierców mogą uniemożliwić kontynuowanie działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy.

Warto też zwrócić uwagę, że w praktyce firma często korzysta z majątku prywatnego swego właściciela. Przedsiębiorcy – bez większych formalności – mogą przemieszczać składniki majątku z części prywatnej do firmowej i odwrotnie, w ten sposób optymalizując lub restrukturyzując swoją działalność. Takie działania prowadzą czasem do sytuacji, w której trudno jest jednoznacznie określić, czy dany składnik majątku jest prywatny, czy firmowy. O ile taka sytuacja nie powoduje większych problemów za życia przedsiębiorcy, o tyle po śmierci przedsiębiorcy może wywołać poważne komplikacje. W związku z tym warto pomyśleć o zweryfikowaniu stanu majątku firmowego i upewnić się, że wszystkie jego składniki niezbędne do prowadzenia firmy rzeczywiście są jego częścią i osoba, która odziedziczy przedsiębiorstwo, będzie mogła je wykorzystać.

Wiele różnic między dziedziczeniem majątku prywatnego i firmowego wynika z przepisów fiskalnych. Czasem korzystne podatkowo może się okazać wycofanie z firmy niektórych środków trwałych i przeniesienie ich do majątku prywatnego. Więcej o takim rozwiązaniu można przeczytać w odpowiedzi na pytanie: Czy wyłączenie określonych składników z majątku firmowego przed przekazaniem go w spadku lub darowiźnie podlega opodatkowaniu PIT?

Podstawa prawna: art. 551, art. 922 k.c.

Powrót do PYTANIA I ODPOWIEDZI

Więcej na ten temat znajdziesz w książce „Zmiana warty”. Zamów już dziś!

Szukaj artykułu

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Masz pytania?

Skontaktuj się z ekspertem!
Rafał Szymkowiak
Radca prawny

tel.: (+48) 601 715 496
r.szymkowiak@pragmatiq.pl

Inne artykuły na ten temat: