Fundacja rodzinna projekt ustawy

Co to jest fundacja rodzinna 

Każda osoba mniej lub bardziej kojarzy pojęcie fundacji.  W powszechnym odbiorze określenie “fundacja” to niemal synonim organizacji społecznej, pozarządowej. Niemniej  w polskich realiach fundacja stanowi jedną z form działalności społecznej. Wiele osób może jednak zadać sobie pytanie – co to jest fundacja rodzinna?. Dotychczasowe regulacje prawne nie gwarantują pełnej swobody decydowania o dalszych losach przekazywanego przedsiębiorstwa przyszłym pokoleniom. Podmiotami, które tracą na tym najczęściej są firmy rodzinne. Rozwiązaniem dla tego problemu może okazać się fundacja rodzinna.  

Ustawodawca definiując fundację rodzinną postrzega ją jako podmiot, który zarządza posiadanym majątkiem i zapewnia jego ochronę oraz spełnia świadczenia na rzecz wskazanego przez fundatora beneficjenta, w szczególności pokrywa koszty jego utrzymania lub kształcenia albo, w przypadku beneficjenta będącego organizacją pożytku publicznego, wspiera realizację przez niego celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.

Ustawa o fundacjach rodzinnych

Przygotowywana ustawa o fundacji rodzinnej została zainicjowana w związku z postulatami wysuwanymi przez środowisko firm rodzinnych, aby ułatwić dokonywanie sukcesji. Podobnych rozwiązań można doszukiwać się za granicą w takich państwach europejskich jak Austria, Niemcy czy też Liechtenstein. 

Więcej przeczytasz w artykule: Czy założenie fundacji prywatnej jest sposobem na zaplanowanie sukcesji majątkowej?

Główną ideą, która przyświeca projektowi ustawy o fundacji rodzinnej jest założenie, że biznes i rodzina są formalnie od siebie odseparowane. W takim scenariuszu majątek rodzinny staje się własnością fundacji rodzinnej. Odpowiednią analogią będzie wyobrażenie sobie fundacji rodzinnej jako skarbca, który w przyszłości ma zapewnić rodzinie środki finansowe zgodne z wizją fundatora. 

W większości państw Unii Europejskiej fundacje nie mogą prowadzić działalności gospodarczej, bo to oznacza zaciąganie zobowiązań i ponoszenie ryzyka. Fundacja ma być bezpiecznym portem dla majątku rodzinnego, który został na nią przeniesiony, a długoterminowo, ma służyć akumulacji rodzinnego kapitału” – argumentuje wiceminister rozwoju, pracy i technologii Marek Niedużak

W ramach fundacji rodzinnej projekt ustawy przewiduje aby fundator został zaliczony do grona beneficjentów fundacji. Wiąże się to z możliwością pobierania świadczeń przez fundatora dla, którego często prowadzone przedsiębiorstwo stanowi jedyny źródło dochodu. 

Ustawa o fundacji rodzinnej umożliwia osiąganie dochodów pasywnych. Pomimo, iż projekt fundacji rodzinnej zakazuje prowadzenia działalności za pośrednictwem fundacji, istnieje możliwość na uzyskiwanie przychodu pasywnego. W ramach fundacji rodzinnej ustawa przewiduje pozyskiwanie dochodu z takich źródeł jak: odsetki lokat bankowych, dochód z najmu lub dzierżawy czy też dochody z szeroko pojętych praw autorskich, licencji i patentów. Wskazanie bezpośrednio w ustawie katalogu czynności, które nie będą traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej zdecydowanie ułatwi prowadzenie fundacji rodzinnej.

Więcej przeczytasz w artykule: Fundacja prywatna – aktualne prace Ministerstwa Rozwoju

Rządowe centrum legislacji w przygotowywanym projekcie ustawy o fundacji rodzinnej znacząco zmienia dotychczasowe podejście do kwestii podatku od spadków i darowizn dla beneficjentów fundacji. W związku z tym w ramach fundacji rodzinnej przewidziane są trzy progi podatku:

  1. 7% – Dla grupy I
  2. 12% – Dla grupy II
  3. 20% – Dla grupy III

Taka koncepcja opodatkowania nabycia świadczenia przez beneficjentów wydaje się znacząco korzystniejsza względem pierwotnej 19% stawki wobec każdej grup. Rozgraniczenie progów podatkowych niewątpliwie wzmacnia poczucie więzów rodzinnych i motywuje najbliższych fundatora do dbania o idee fundacji rodzinnej.

Na uwagę projektu ustawy o fundacji rodzinnej rządowego centrum legislacji zasługują również zapisy dotyczące zachowku. W wyniku konsultacji projektodawca przychyla się ku rozwiązaniu usunięcia przepisu, w myśl którego wniesienie majątku do fundacji rodzinnej postrzegane jest jako darowizna na rzecz spadkobierców / uprawnionych do zachowku. Wobec tego obecna forma przepisów będzie skutkować tym, że w przypadku otwarcia spadku po upływie 10 lat od wniesie majątku do fundacji przez spadkodawcę, osoby uprawnione nie będą miały roszczenia o uzupełnienie swojego zachowku w stosunku do fundacji. 

Więcej przeczytasz w artykule: Fundacja rodzina – czym będzie i dlaczego ma pojawić się w Polsce?

Zadania fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna może żywnie zainteresować właścicieli polskich firm, a w szczególności firm o charakterze rodzinnym. Dzięki takiemu rozwiązaniu przedsiębiorcy będą mieli realny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa w perspektywie kilku pokoleń. Znacząco zmniejsza to ryzyko konfliktów wywołanych sukcesją, takich jak spory związane z dziedziczeniem udziałów w spółkach. Należy bowiem podkreślić, iż brak planowania spadkowego może wiązać się z katastrofalnymi skutkami, takimi jak długotrwały przestój w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, wzrost zadłużenia czy też likwidacja.  

Wprowadzenie rozwiązania w postaci fundacji rodzinnej ułatwi dokonywanie podziału zysków z majątku rodzinnego pomiędzy osoby czynnie działające w ramach rodzinnego przedsiębiorstwa a osoby, które nie biorą udziału w życiu firmy.

Do celów fundacji rodzinnej należy zaliczyć: 

  • skuteczna, wielopokoleniowa sukcesja w firmach rodzinnych, w szczególności w przedsiębiorstwach;
  • budowa silnych rodzimych marek;
  • akumulacja i ochrona kapitału przed rozdrobnieniem;
  • zwiększenie szans na nowe inwestycje.

Fundacja rodzinna w Polsce

Pochylając się nad projektem ustawy o fundacji rodzinnej warto przyjrzeć się regulacją prawnym w innych krajach. Fundacje rodzinne największa sławę zyskały w Wielkiej Brytanii i USA, gdzie popularnym jest idea Trust fund będący funduszem powierniczym na rzecz dzieci. Pomysł jednakże nie ogranicza się jedynie do tworzenia rachunku bankowego, na którym składowane są pieniądze. W duchu Trust fund’ów prowadzone są przedsiębiorstwa na przestrzeni wielu pokoleń, które gromadzą i powiększają swój rodzinny majątek. Idea fundacji rodzinnej została bardzo chętnie zaabsorbowana przez inne kraje w Europie Zachodniej takie jak Austria, Belgia, Holandia czy też Niemcy.  Pomimo różnic w regulacjach prawnych stwierdzić należy, że każdej z nich przyświeca ten sam cel jakim jest zabezpieczenie majątku rodzinnego  poprzez jego przeniesienie do fundacji.

Obecny przebieg prac nad wprowadzeniem regulacji dotyczących fundacji rodzinnych daje nadzieje na jego pomyślne wprowadzenie do Polskiego systemu prawnego. Pomysł został zainicjowany przez środowisko firm rodzinnych, który to trafił do Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Projekt był konsultowany z Ministrem Finansów oraz organizacjami zrzeszającymi firmy rodzinne. W chwili obecnej trwają analizy uwag zgłoszonych przez resorty i uczestników konsultacji publicznych, w których jako kancelaria Pragmatiq braliśmy czynny udział

Więcej przeczytasz w artykule: Fundacja rodzina – fundacja rodzinna projekt ustawy 

Przykładowe zmiany planowane przez Ministerstwo w pracach nad projektem ustawy o fundacjach rodzinnych są wynikiem ciągłych konsultacji ze specjalistami, którzy na co dzień zmierzają się z wyzwaniami jakie stawia tematyka sukcesji. 

Więcej przeczytasz w artykule: Fundacja rodzina – aktualne prace Ministerstwa Rozwoju

Obecnie można zapoznać się z projektem opublikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji . 

Według ostatnich zapowiedzi projekt ustawy ma wejść w życie 1 stycznia 2023 r.

Więcej przeczytasz w artykule: Czy założenie fundacji prywatnej jest sposobem na zaplanowanie sukcesji majątkowej?

Jakub Idziak, Jacek Miłaszewski

Inne artykuły na ten temat: